درباره نوروفیدبک

مواج مغزی چگونه شکل میگیرند

 مغز دارای میلیاردها نورون است که با هم به وسیله پدیده الکتروشیمیایی با هم مرتبط هستند ، پیامهای عصبی از جسم سلولی  به انتهای ( اکسون) میروند و در ادامه با کمک انتقال دهنده های شیمیایی پیامها به دندریت سلوهای مجاور منتقل میگردد. این حرکت (پتانسیل عمل)توسط غشای تحریک پذیر نورونها با کمک جابجایی یونهای مثبت ومنفی در روی غشای سلولی انجام میگیرد.طی این فرایند پتانسل غشا از -90 میلی ولت به +30 میلی ولت افزایش مییابد و بعد از ان یعنی تجدید قوا برای پتانسیل عمل بعدی شکل خواهد گرفت

 پتانسیل عمل یک افزایش ولتاژ بیش از 100 میلی ولتی را در سلول ایجاد میکند واین  پتانسیل عمل را با کمک دندریتهای سلولهای مجاور به سایر سلولهای منتقل میسازد .با توجه به ساختار عصبی مغز سیگنالهای الکتریکی بالارونده وپایین رونده به طور مداوم شکل میگیرند،

 شکل موج که توسط دستگاه الکتروانسفالوگرافی یا امپلیافایرهای زیستی ثبت میشود در واقع فعالیت ریتمیک تالاموس و قشر مغزی است. ولتاژ الکتریکی تولید شده بین تالاموس و لایه های پنجگانه قشر مخ بالا و پایین میرود و این عمل به علت فعالیت سیستم حسی؛ حرکتی و شناختی ما به صورت مداوم در حال تکرار است . در یک ناحیه مغزی در ان واحد تعداد زیادی جریان الکتریکی در حال شکل گیری است. فرکانسهای که بسیاری از انها کمتر از یکبار درثانیه تکرار میشوند و یا فرکانسهای که تکرار ان به بیش از 100 بار در ثانیه نیز میرسد. فعالیت مغزی در فرکانسهای مختلف دارای توان و دامنه متفاوتی است به طوری که فعالیت امواج 1هرتز 5 میکرو ولت و 40 هرتز 10میکرو ولت است.

 سیگنالی که توسط دستگاه ثبت میگردد در صفحه نمایش به صورت نمودارد زمان و ولتاژ نمایش داده میشود محور افقی مربوط به زمان است و محور عمودی مربوط به شدت توان سیگنال

 به توجه به مطالعات شناختی صورت گرفته امواج مغز بسته به حالات شناختی مرتبط با ان به باندهای مختلفی دسته بندی شدند که در جدول زیر تعدادی از آن آمده است

باند

باند فرکانسی

برخی ازحالات روانی مرتبط

دلتا

0.5-4

خواب،كما

 

تتا

4-8

تفكرخلاقانه،تفكر بدون خودسانسوري

 

الفا

8-12

ريلكس بودن توام باگوشبزنگي

 

بتا

13-21

تمركز،تفكر،حفظ تمركز

 

SMR

12-15

آرامش جسماني،هماهنگي حسي-حركتي

 

بتا2

20-32

اضطراب،بيقراري،گوشبزنگي فوق العاده

 

گاما

38-42

پردازش شناختي،يادگيري

 

در نوروفيدبک سنسورهايي كه الكترود ناميده ميشوند بر روي پوست سر بيمار قرار ميگيرند. اين سنسورها فعاليت الکتريکي مغز فرد را ثبت و در غالب امواج مغزي (در اغلب موارد به شکل شبيه سازي شده در قالب يک بازي کامپيوتري يا فيلم ويدئويي) به او نشان مي دهند. در اين حالت پخش فيلم يا هدايت بازي کامپيوتري بدون استفاده از دست و تنها با امواج مغزي شخص انجام مي شود. 
به اين شکل فرد با ديدن پيشرفت يا توقف بازي و گرفتن پاداش يا از دست دادن امتياز و يا تغييراتي که در صدا يا پخش فيلم به وجود ميآيد، پي به شرايط مطلوب يا نامطلوب امواج مغزي خود برده و سعي مي کند تا با هدايت بازي يا فيلم، وضعيت توليد امواج مغزي خود را اصلاح کند (مثلاً اگر قرار است فرد موج آلفاي خود را کاهش دهد بازي در صورتي پيش مي رود که موج آلفا از يک حد مشخص شده اي کمتر باشد). 

نوروفيدبک در واقع يک فرايند آموزشي است که در آن مغز خودتنظيمي را فرا ميگيرد. در طول آموزش، فعاليت مغز توسط اداره هشيار و ناهشيار توجه كنترل مي شود. يادگيري هشيارانه زماني اتفاق مي*افتد كه فرد در مييابد كه چطور سيگنال فيدبك به توجه و وضعيت ذهني او ارتباط پيدا مي کند. 

قسمت عمده يادگيري در سطح ناهشيار اتفاق ميافتد، جائيكه مغز تدريجاً ميتواند بصورت مستقيم و خودكار سيگنال فيدبك را كنترل كند. مهارت هاي جديد كه بصورت آگاهانه و نا آگاهانه بدست آمده اند در طول آموزش دروني ميشوند و بطور خودكار به فعاليت هاي روزانه فرد منتقل مي شوند. اين کار درست مانند يادگرفتن رانندگي است. همانطور که رانندگي پس از يادگيري کامل به صورت يک سري اعمال خودکار در ميآيد و هيچگاه فراموش نمي گردد، مهارت هايي نيز که مغز در طي آموزش نوروفيدبک فرا مي گيرد ماندگار خواهند بود.

 

 
 چه مشخصات فنی برای یک دستگاه نوروفیدبک مناسب است

سرعت نمونه برداری: حداقل سرعت نمونه برداری باید 2 برابر پهنای باند سیگنال مورد نظر باشد . به طور مثال اگر  بخواهیم دستگاه سیگنال مغزی با فرکانس 50 هرتز را دریافت کند باید حداقل سرعت نمونه برداری 100 نمونه بر ثانیه باشد

یا برای ثبت سیگنال عضله که عمده پهنای باند سیگنال بین 10 تا 500 هرتز است باید سرعت نمونه برداری حداقل یک کیلو نمونه بر ثانیه باشد.

نکته: شما باید دقت کنید که در مشخصات فنی دستگاه  سرعت نمونه برداری به گونه ای باشد که بتواند عمده سیگنالهای مغزی و حداقل بخش وسیعی از پهنای باند سیگنال عضله را پوشش دهد . در غیر اینصورت شما باید از دستگاه خود  برای بسیاری از اختلالات و بیماریها کنار بگذارید و فقط ان را محدود به درمان چند اختلال روتین نمائید، به این نکته هم دقت کنید که بعضی از دستگاهها در ظاهر سرعت نمونه برداری بالایی دارند ولی به علت وجود فیلتر در ورودی امپیلیفایر امکان ثبت سیگنال برای فرکانسهای بالا و یا پایین را ندارند برای اینکار به دنبال چیزی شبیه 0-45Hz باشید .این جمله نشان میدهد که دستگاه محدوده فرکانسی 0 تا 45 هرتز را پوشش میدهد در حالی که ممکن است Sample rate آن یک کیلو نوشته شده باشد.

 ب- تعداد کانال EXG: کانال بیشتر این امکان را به شما میدهد که بتوانید مراجعه بیشتری را پذیرش کنید و یا الگوهای درمانی مختلفی برای بیماریها و اختلالات مختلف داشته باشید . برای کار در یک مرکز درمانی شما باید حداقل دستگاهی داشته باشید که امکان ثبت همزمان 2 کانال سیگنال مغزی را داشته باشد. داشتن کانال بیشتر شما را قادر میسازد به طور همزمان مونیتورینگ قلب و عضله را هم داشته باشید . از دیگر مزایای داشتن تعداد کانال بیشتر مثلا 4 یا 8 کانال دادن امکان ارزیابی حرفه ای برای مراحل پیش از درمان و در حین درمان است. ارزیابی درست شما را قادر میسازد تا روند بهبودی بیمار را با کیفیت بالاتری بهبود ببخشید و بیماری های بیشتری را پوشش دهید

نکته: تعدادی از دستگاه در مشخصات فنی تعداد کانال را مثلا 10 یا 4 معرفی میکنند ولی در ادامه مشخص میشود که دستگاه فقط 4 یا 2 کانال امکان ثبت را به شما میدهد و بقیه کانال مربوط به ورودی های سنسور و... است. شما باید در کاتالوگ دستگاه گزینه EXG channels را پیدا کنید تا از تعداد درست کانال مطلع شوید

ج-مبدل انالوگ به دیجیتال: قطعا ADC 24 بیت وضوح سیگنال بهتر نسبت به 16 یا 12 بیتی دارد . در واقع وضوح سیگنال مبدل 24 بیتی ۲۵۶ بار بیشتر از 16 بیتی است

نویز: میزان نویز در خرید دستگاه امری بسیار مهمی است به خصوص اختلالات برق شهر . کم نویز بودن دستگاه میتواند به عوامل زیر بستگی داشته باشد

1-      بیسیم بودن دستگاه قطعا کمک بزرگی به کاهش نویز میکند پس به دنبال دستگاهی باشید که ارتباط ان با کامپیوتر بیسیم باشد

2-      کار کردن با باطری و جدا بودن از برق شهر هم عامل مهمی برای کاهش نویز است

3-      مبدل انالوگ به دیجیتال 24 بیتی قطعا مزیت بهتری نسبت به 16 بیتی دارد

-  و مهمتر از همه اینکه شما بتوانید دستگاه را تست کنید چون نویز چیزی نیست که با خواندن مشخصات فنی به ان پی ببرید . دستگاهی که به شما امکان تست را میدهد اطمینان خاطر به شما خواهد داد که بتوانید انرا  مرجوع کنید که البته این امکان در بین تولید کنندگان انگشت شمار است.

جدول  مقایسه مشخصات فنی و قیمت برندهای مطرح دنیا 
 

Product name

eWave8

(Best Choice)

NeXus-10 MKII

NeXus-4

ProComp2

eWave16

eWave32

Mitsar-EEG-201

Company 

ScienceBeam

Mindmedia

Mindmedia

Thought technology

ScienceBeam

ScienceBeam

Mitsar

Price

End user price:5500$

7000$ in Europe

4200$ in Europe

2200$ in Canada

End user price:

 10000$

End user price:

 18000$

-----

EXG Inputs

 EEG,ECG,EMG 

Up to 8

0-500Hz

24bit

1000 s/sec

Up to 4

0-45Hz

24bit

1024 s/sec

Up to 2

0-45Hz

24bit

1024 s/sec

Up to 2

0-45Hz

(EEG Only)

13bit

256 s/sec

Up to 16

0-500Hz

24bit

1000s/sec

Up to 32

USB: 0-500Hz

Bluetooth: 0-250Hz

24bit

USB:1000 s/sec

Bluetooth 500 s/sec

Up to 21

0.16 -70Hz

16Bit

Sensor Inputs

Up to 8

1000 s/sec

Up to 4

128 s/sec

Up to 2

128 s/sec

Up to 2

32 s/sec

Up to 16

1000 s/sec

Up to 32

1000 s/sec

Not supported 

Data Interface

Bluetooth wireless

Bluetooth wireless

Bluetooth wireless

Optic/USB

 Not wireless

Bluetooth wireless

Bluetooth wireless

Optic/USB

 Not wireless 

Digital I/O

4

2

0

0

2

2

2

Dimensions (L/H/W) mm

120x28x60

120x45x140 

112x28x66

64x56x16

120x28x60

155x33x95

 

Inputs resistance

1012 Ω

1010 Ω

1010 Ω

1012 Ω

1012 Ω

1012 Ω

10Ω

Battery life 

15 Hours 

Rechargeable

24 Hours

8 Hours

10 Hours

12 Hours

Rechargeable

12Hours

Rechargeable

No Battery

QEEG/ERP

Yes

Yes

Yes

No

Yes

Yes

Yes

Sensors

EEG,EMG,ECG,BVP,

Temp,

 Skin Resistance

Included

Not Included

Not Included

Not Included

 Included

 Included

Not supported

EEG Cap

Included

eCap(10-10 EEG Cap)

Not Included

Not Included

Not Included

Included

Included

Not Included

Neuro/Biofeedback software

 eLife

Biotrace+

Biotrace+

BioGraph infiniti

 eLife

 eLife

Not supported

Return with full refund

3 Month

--------

--------

--------

3 Month

3 Month

----------

معیارهای یک پشتیبانی مناسب برای خرید دستگاه نوروفیدبک

 1-      داشتن مهلت تست Return with full refund : این امر در کشورهای پیشرفته رایجتر است به دین شکل که شما بعد از خرید دستگاه یک مهلت مثلا یک ماهه یا بیشتر دارید تا با دستگاه کار کنید و در صورت عدم رضایت ان را مرجوع کنید بدون اینکه مبلغی از پول شما کم شود. اصولا کالایی که این ویژگی را دارد آنچه برایش مهم است رضایت شماست و هیچگاه شما را در مورد علت مرجوع کردن بازخواست نخواهد کرد . دلایل مرجوع کردن میتواند عدم تحقق درآمد کافی برای کلینیک شما باشد یا هر گونه مشکل شخصی دیگر که ممکن است هیچ ارتباطی با کیفیت دستگاه نداشته باشد

 2-      وارانتی بهتر از گارانتی است یعنی اگر دستگاه خراب شد شما دستگاه نو میگیرید تا اینکه منتظر تعمیر بمانید

 3-      خدمات پس از فروش: این خدمات نباید منحصر به مدت زمان گارانتی باشد بلکه شما باید مطمئن باشید که دستگاه برای سالها به شما خدمات میدهد. از مزیت تولیدات داخلی نسبت به واردکنندگان در دسترس تر بودن بخش گارانتی آن است

 4-      ارائه دستگاه جایگزین :اگر مدت گارانتی دستگاه شما تمام شده باشد شما مجبورید در صورت خرابی دستگاه مدتی آن را کنار بگذارید تا دستگاه شما تعمیر شود . این یعنی متوفق شدن کار شما تا رسیدن دوباره دستگاه. اگر شرکت این امکان را به شما بدهد که دستگاه جایگزین در اختیار شما قرار دهد این قطعا مزیت خوبی است

 5-      لوازم جانبی هم گارانتی داشته باشد: سنسورهای و کابل به علت درگیر بودن با بیمار بیشتر خراب میشوند این نکته را مدنظر قرار دهید که آیا این قطعات هم دارای گارانتی است یا نه در غیر این صورت باید مبلغ زیادی را متحمل شوید

 

کاربرد نوروفیدبک در بالین:

علائم رایج دستگاه عصبی مرکزی که در بالین به نوروفیدبک پاسخ داده اند:

مشکلات نقص توجه

اختلالات هدایتی( ضد اجتماعی)، رفتارهای مغایرتی

مشکلات رفتاری

افسردگی و تعدیل حالت رفتاری

احتلالات تنظیمی

اختلالات دو قطبی

اختلالات اضطرابی

حملات ترس

اختلال اضطرابی متعاقب حادثه

بی خوابی، بیدار شدن های متوالی

پای بی قرار

دندان قروچه

میگرن

درد مزمن

صرع

اختلالات یادگیری

اختلالات پرورشی فراگیر

اوتیسم، نشخوار فکری

اختلال وسواس فکری عملی

جراحت مغزی ناشی از تروما

سندرم تورت

عملکرد حداکثری

خشم

 سومصرف مواد

بالا